Nederland

Steeds meer gemeenten op de zwarte lijst voor asielopvang

Gepubliceerd op · Bijgewerkt op 30-09-2026

Het ministerie van Asiel en Migratie zet steeds meer gemeenten onder druk omdat ze te weinig asielopvangplekken realiseren. Inmiddels staan 42 gemeenten op een lijst vanwege achterblijvende prestaties. Veel van die gemeenten vinden dat onterecht, omdat er geen rekening wordt gehouden met wat ze wél doen, zoals de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Steeds meer gemeenten op de zwarte lijst voor asielopvang
Het ministerie van Asiel en Migratie zet steeds meer gemeenten onder druk omdat ze te weinig asielopvangplekken realiseren. Inmiddels staan 42 gemeenten op een lijst vanwege achterblijvende prestaties. Veel van die gemeenten vinden dat onterecht, omdat er geen rekening wordt gehouden met wat ze wél doen, zoals de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Gemeenten in Nederland hebben de wettelijke taak om een bepaald aantal asielopvangplekken te realiseren. Het ministerie houdt bij welke gemeenten daarin achterblijven en zet hen op een lijst. Elke maand komen er nieuwe gemeenten bij. Het doel is om openlijk druk te zetten op gemeenten die hun opgave niet halen.

Veel gemeenten die op de lijst staan, vinden dat er te weinig rekening wordt gehouden met hun inspanningen. Ze voelen zich weggezet als "weigergemeente", terwijl daar volgens hen geen sprake van is. Een burgemeester van een gemeente die onder verscherpt toezicht staat, zegt: "We zien onszelf niet als weigergemeente. Als je ziet dat wij meer dan voldoen aan de opvang van ontheemden en ook statushouders huisvesten, dan voelt dat heel erg onterecht."

Een belangrijk pijnpunt is dat de opvang van Oekraïense ontheemden niet meetelt voor de zogenoemde Spreidingswet. Gemeenten die veel Oekraïners opvangen, zien hun inspanningen niet terug in de beoordeling van hun asielopvangtaak. Een gemeente die 608 Oekraïners opvangt terwijl ze er 232 zou moeten opvangen, staat toch op de lijst omdat de reguliere asielopvang achterblijft. Gemeenten pleiten ervoor om integraler te kijken: het gaat allemaal om mensen die vluchten voor oorlog en geweld en die een dak boven hun hoofd nodig hebben.

Gemeenten noemen verschillende redenen waarom het realiseren van opvangplekken niet lukt. Het gaat vaak om een zorgvuldig proces dat tijd kost. Andere gemeenten wijzen op het ontbreken van geschikte locaties, beperkingen van het elektriciteitsnet, of de wens om eerst draagvlak onder de bevolking te creëren voordat er een locatie wordt aangewezen. Gemeenten vrezen dat te snel besluiten nemen leidt tot protesten zoals die recent in verschillende plaatsen hebben plaatsgevonden.

De minister van Asiel en Migratie zegt te snappen dat Den Haag veel van gemeenten vraagt. Hij noemt de asielopvang een van de grote maatschappelijke opgaves. Daarbij benadrukt hij dat plaatsing op de lijst geen kwalificatie is van hoe een gemeente het aanpakt, maar een feitelijke vaststelling. Als het niet lukt met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, biedt het ministerie hulp aan om het op te lossen.

De 42 gemeenten moeten met een plan komen hoe ze asielzoekers gaan opvangen. Het ministerie werkt met een escalatieladder. Nu staan de gemeenten op trede drie. Uiteindelijk kan de minister in het uiterste geval de bevoegdheid van een gemeente overnemen en zelf bepalen waar asielzoekers worden opgevangen. Zover is het nog niet gekomen sinds de invoering van de Spreidingswet in 2024.

Bron: Openbare Informatie


Praat mee

Geef uw mening

Reacties worden gemodereerd volgens onze huisregels.